Далани бошқариш
Ташлаб қўйилган дала: режали шудгордан қандай фарқланади
Далада одатдаги шудгордан узоқроқ экин етиштирилмаса, у ташлаб қўйилган ҳисобланади – илмий таърифга кўра, кетма-кет тўрт ва ундан ортиқ мавсум. Бундай далада экин ўрнига сийрак бегона ўтлар ўсади, тупроқ очилиб қолади ёки шўрланади, дала айланмадан чиқади. Бу кўпроқ Оролбўйи, Қорақалпоғистон, Амударё ва Сирдарё қуйи оқимида учрайди.
Қачон хавфли
Бу хавф экиннинг ривожланиш фазасига боғлиқ эмас – у битта мавсум эмас, йиллар бўйича аниқланади. Марказий Осиё алмашлаб экишида режали шудгор одатда 2–3 йил давом этади, шунинг учун битта бўш мавсум ҳали ҳеч нарсани англатмайди. Дала тўрт ва ундан ортиқ мавсум бўш турса, ташлаб қўйилган дейилади.
Сабаблари
- Тупроқ шўрланиши
- Суғориш сувининг етишмаслиги
- Ортиқча намлик ва ёмон зовур
- Аҳолининг қишлоқдан кетиши ва ердан фойдаланиш бўйича қарорлар
Даладаги белгилари
- Мавсум давомида экиндагидек яшиллик чўққиси йўқ
- Сийрак бегона ўтлардан паст ва текис яшиллик
- Очиқ ёки шўрланган тупроқ
- Аниқ мавсумсиз нотекис яшиллик динамикаси
ClusterOS буни қандай сезади
ClusterOS 2019-йилдан бери Sentinel-2 оптик суратлари бўйича дала тарихини кўради ва NDVI – яшил масса кўрсаткичи бўйича экиннинг мавсумий чўққисини қидиради. Бир неча мавсум кетма-кет чўққи бўлмаса ва NDVI паст қолса, аввал огоҳлантириш, тўрт бўш мавсумдан кейин эса ишончли сигнал чиқади. Суратларда ташлаб қўйилганликни режали шудгор, бўз ер ёки беда каби кўп йиллик ўтлар билан адаштириш мумкин, тарих қисқа ёки суратларда бўшлиқ бўлса, хулоса ишончсиз. Чегаравий ҳолатларда агроном далани текшириши керак.
Нима қилиш керак
- Сигнални алмашлаб экиш режаси билан солиштиринг: дала режали шудгорда бўлса, буни белгиланг
- Далага чиқиб, экин, бегона ўт ёки шўр доғлар борлигини текширинг
- Сабаб шўрланиш ёки ортиқча намлик бўлса, шўр ювиш ва зовурни баҳоланг
- Далани айланмага қайтариш ёки экилган майдонлар ҳисобидан чиқаришни ҳал қилинг
Кўп бериладиган саволлар
Ташлаб қўйилган далани шудгордан қандай фарқлаш мумкин?
Фақат давомийлиги бўйича. Марказий Осиё алмашлаб экишида режали шудгор одатда 2–3 йил давом этади, дала эса кетма-кет тўрт ва ундан ортиқ мавсум экинсиз қолса, ташлаб қўйилган ҳисобланади. Беда каби кўп йиллик ўтлар суратларда ўз эгри чизиғини беради ва бегона ўтлардан фарқ қилади.
Нега сунъий йўлдош ташлаб қўйилганликни бир мавсумда аниқлай олмайди?
Битта бўш мавсум алмашлаб экишда одатий ҳол. Хулоса учун суратларида катта бўшлиқларсиз бир неча мавсумлик дала тарихи керак, акс ҳолда натижа ишончсиз.
Бу хавф ҳақида ўз далаларингизда у зарарга айланмасдан олдин билинг
ClusterOSни ўз далаларингизда кўрсатамиз: 2019-йилдан буёнги тарих, фаза ва барча 24 та хавф.
«{гроуп}» гуруҳидаги бошқа хавфлар
Илмий асос
- Лöв Ф., Пришчепов А.В., Валднер Ф., Дубовйк О., Акрамкҳанов А., Бирадар С., Ламерс Ж.П.А. (2018) Ремоте Сенсинг 10(2):159, DOI: 10.3390/рс10020159
- Дара А., Бауманн М., Куэммерле Т. эт ал. (2018) Ремоте Сенсинг оф Энвиронмент 213:49–60, DOI: 10.1016/ж.рсе.2018.05.005
- Вербесселт Ж. эт ал. (2010) Ремоте Сенсинг оф Энвиронмент 114(12):2970–2980, DOI: 10.1016/ж.рсе.2010.08.003