Об-ҳаво
Буғдой, арпа, шоли ва маккажўхорининг шамолдан ётиб қолиши
Кучли шамол, айниқса ёмғир билан бирга, пояларни ерга ётқизади ва улар қайта туролмайди. Дон тўлиши бузилади, касаллик хавфи ошади, йиғим-терим эса қимматлашади ва йўқотиш билан ўтади. Ҳосил йўқотилиши фазага ва эгилиш бурчагига қараб нолдан 80% гача бўлади.
Экинлар: Буғдой, Арпа, Шоли, Маккажўхори
Қачон хавфли
Энг хавфли фазалар – бошоқлаш ва дон тўлиши, ўсимлик баланд ва оғир бўлган пайт. Бошоқлашдан кейинги дастлабки 10 кунда ётиб қолиш 40% гача йўқотиш беради, кейин зарар камаяди. Классик тажрибаларда йўқотиш бошоқлашда 31%, сут пишишида 25%, юмшоқ мум пишишида 20% ва қаттиқ мум пишишида 12% бўлган.
Сабаблари
- Бўронли шамол
- Шамол ва жаланинг бирга келиши
- Ортиқча азот ва юқори экиш меъёри
- Суғоришдан кейинги нам тупроқ илдизни ёмон ушлайди
- Баланд бўйли, пояси бўш нав
Даладаги белгилари
- Шамол йўналишида босилиб ётган жойлар
- Синган поялар ёки илдизи билан бутунлай қийшайган ўсимликлар
- Кейинроқ қисман ётган поялар тирсакдек юқорига эгилади
- Ётиб қолган жойлар даланинг қолган қисмидан олдин сарғаяди
ClusterOS буни қандай сезади
Асосий восита – Sentinel-1 радари: ётиб қолиш экин тузилишини ўзгартиради ва радар буни дарҳол ҳамда булут орқали кўради. Солиштириш учун ёмон об-ҳаводан олдинги сурат керак, об-ҳаво маълумотлари эса дала устида кучли шамол ва жала бўлганини кўрсатади. Оптик суратларда ётиб қолган экин дўл ёки қурғоқчиликдан кейингидек хиралашмайди, балки ёрқинлашади, шунинг учун одатий яшиллик индекси NDVI бу ерда ёрдам бермайди. Сунъий йўлдош ётиб қолиш фактини кўрсатади, лекин унинг оғирлигини эмас – эгилиш бурчаги ва майдон улушини агроном баҳолайди.
Нима қилиш керак
- Далани кўздан кечиринг, ётиб қолган майдон улуши ва эгилиш бурчагини баҳоланг
- Ётиб қолган жойларни биринчи навбатда йиғишни режалаштиринг
- Йиғим-терим саналари ва азот меъёрларини белгиланг – ортиқча озиқлантирилган қалин экин кўпроқ ётиб қолади
- Кучли шамол кутилганда суғорманг: нам тупроқ илдизни ёмон ушлайди
Кўп бериладиган саволлар
Буғдой нега ётиб қолади?
Ёмғирли шамол поя ёки илдиз кўтара олмайдиган юк ҳосил қилади. Ортиқча азот, қалин экиш, баланд бўйли нав ва суғоришдан кейинги нам тупроқда хавф юқори. Суғориладиган далаларда ётиб қолиш лалмикорга қараганда кўпроқ учрайди.
Ётиб қолишда қанча ҳосил йўқолади?
Фаза ва эгилиш бурчагига қараб нолдан 80% гача. Бошоқлашдан кейинги дастлабки 10 кунда ётиб қолиш 40% гача йўқотиш беради, кейин зарар камаяди. Бунга йиғимдаги йўқотиш ва қўшимча харажатлар қўшилади.
Бу хавф ҳақида ўз далаларингизда у зарарга айланмасдан олдин билинг
ClusterOSни ўз далаларингизда кўрсатамиз: 2019-йилдан буёнги тарих, фаза ва барча 24 та хавф.
«{гроуп}» гуруҳидаги бошқа хавфлар
Илмий асос
- Чауҳан С. эт ал. 2020, Ремоте Сенсинг оф Энвиронмент 243:111804, DOI: 10.1016/ж.рсе.2020.111804
- Предистинг йиэлд лоссес саусед бй лодгинг ин вҳеат, Фиэлд Сропс Ресеарч, DOI: 10.1016/ж.фср.2012.07.015
- Веибел Р.О., Пендлетон Ж.В. 1964