Сув
Пахта, маккажўхори ва буғдойда ортиқча намлик
Суғориш ёки ёмғирдан кейин сув илдизларда узоқ туради – илдизлар бўғилади, экин сарғаяди ва орқада қолади. Тупроқда сув ортиқча бўлса ҳам, ўсимлик сўлийди. Тиан ва ҳаммуаллифларининг (2021) мета-таҳлилига кўра, ортиқча намлик ҳосилни ўртача 32.9% га камайтиради, энг катта йўқотиш пахтада – 59.95%, буғдойда – 25.53%.
Экинлар: Пахта, Маккажўхори, Буғдой, Шоли
Қачон хавфли
Униб чиқишдан гуллашгача хавфли. Униб чиқишда майсалар нобуд бўлади, уруғлар чирийди, шоналаш ва гуллашда эса йўқотиш вегетатив ўсишдагидан юқори: 41.9% га қарши 34.75% (Тиан эт ал. 2021). Эгатлаб суғориш, ёмон дренаж ва шўр ювишда, айниқса Хоразм, Қорақалпоғистон ва Амударё қуйи оқимида хавф юқори.
Сабаблари
- Меъёрдан ортиқ суғориш
- Жала ва узоқ давом этган ёмғирлар
- Сизот сувларининг юқори сатҳи
- Ёмон дренаж ёки зичлашган тупроқ
- Текис релеф: сув пастқам жойларда туриб қолади
Даладаги белгилари
- Турғун сув ёки сувга тўйинган тупроқ
- Пастки барглар сарғаяди
- Тупроқ нам бўлса ҳам ўсимликлар сўлийди
- Поя асосида қўшимча илдизлар
- Ўсиш орқада қолади
ClusterOS буни қандай сезади
Асосий манба – Sentinel-1 радар сунъий йўлдоши: у турғун сув ва намга тўйган тупроқни булут орқали ҳам, экин сарғая бошлашидан олдин кўради. Ёғингарчилик, об-ҳаво маълумотларидаги тупроқ намлиги ва сувнинг далада кўп кун туриб қолгани буни тасдиқлайди; булут бўлмаганда Sentinel-2 оптик суратлари қўшимча маълумот беради. Янги ҳайдалган нам ер, йўллар ва қисқа сув босишини сув неча кун турганига ва даланинг аввалги ҳолатига қараб ажратамиз. Илдизлардаги ҳаво етишмаслигини сунъий йўлдош ўлчай олмайди – уни фақат илдиз ва тупроқни жойида текшириш тасдиқлайди.
Нима қилиш керак
- Дренаж ва суғориш меъёрларини текширинг
- Ортиқча сувни даладан чиқариб юборишни таъминланг
- Шубҳа бўлса, илдизлар ва тупроқни жойида текширинг: ҳид, илдиз ранги, сув чуқурлиги
- Суғориш ва шўр ювишларни белгиланг
Кўп бериладиган саволлар
Ортиқча намлик сув босишидан нимаси билан фарқ қилади?
Сув босиши – ташқаридан келган сув далани соатлар ичида қоплаб, кейин қайтиб кетади. Ортиқча намлик секинроқ ривожланади: сув суғориш, ёмғир ёки сизот сувлари туфайли ҳафталаб туриб қолади. Уларни сувнинг далада неча кун туриши ажратади.
Сув кўп бўлса, нега ўсимликлар сўлийди?
Сув тупроқдан ҳавони сиқиб чиқаради ва илдизлар бўғилади. Кислородсиз илдизлар сув ва озиқани ёмон олади, шунинг учун ўсимлик қурғоқчиликдагидек сўлийди. Фарқи шундаки, тупроқ бунда нам бўлади.
Бу хавф ҳақида ўз далаларингизда у зарарга айланмасдан олдин билинг
ClusterOSни ўз далаларингизда кўрсатамиз: 2019-йилдан буёнги тарих, фаза ва барча 24 та хавф.
«{гроуп}» гуруҳидаги бошқа хавфлар
Илмий асос
- Баилей-Серрес Ж., Воэсенек Л.А.С.Ж. 2008, Аннуал Ревиэв оф Плант Биологй, DOI: 10.1146/аннурев.арплант.59.032607.092752
- Тиан Л. эт ал. 2021, Фронтиэрс ин Плант Ссиэнсе 12:634898, DOI: 10.3389/фплс.2021.634898
- Ибракҳимов М. эт ал. 2007, Ирригатион анд Драинаге Сйстемс, DOI: 10.1007/с10795-007-9033-3