Suv
Paxta, makkajoʻxori va bugʻdoy dalalarini suv bosishi
Dalani toʻsatdan suv bosishi: toshqin, jala, kanal yorilishi – ekin bir necha kunda nobud boʻlishi mumkin. Suv ildizlarga havo kirishini toʻsadi, oʻsimlik butunlay suv ostida qolsa – barglarga ham. Gʻoʻza 2–4 kunlik turgʻun suvda nobud boʻladi, sholi esa bir necha kunga chidaydi.
Ekinlar: Paxta, Makkajoʻxori, Bugʻdoy, Sholi, Bogʻlar, Uzumzorlar
Qachon xavfli
Butun mavsum xavfli, eng xavfli davr – unib chiqish va gullash: suv ostida qolgan maysalar butunlay nobud boʻladi, gullashdagi yoʻqotishlar esa qaytarib boʻlmaydi. Don toʻlishida suv oʻsimliklarni yotqizadi, loyqa bilan qoplaydi va mahsulot sifatini pasaytiradi. Amudaryo va Sirdaryo qayirlarida, suv omborlari quyisida, Qashqadaryo va Surxondaryo togʻoldi hududlarida xavf yuqoriroq.
Sabablari
- Kuchli yogʻingarchilikdan keyingi jala oqimi
- Kanalning yorilishi yoki toshib ketishi
- Suv omboridan avariyaviy suv tashlash
- Togʻoldi hududlarida sel oqimi
- Bahorgi toshqin
Daladagi belgilari
- Dalada turgʻun suv
- Barglarida loyqa qoldigʻi bor yotib qolgan oʻsimliklar
- Suv qaytgandan keyin sargʻayish
- Pastqam joylarda ekinning siyraklashishi
ClusterOS buni qanday sezadi
Sentinel-1 radar sunʼiy yoʻldoshi dalani oʻzining avvalgi suratlari bilan solishtirib, paydo boʻlgan suvni bulut orqali ham sezadi – bu muhim, chunki toshqinlar bulutli havoda boʻladi. Ob-havo maʼlumotlaridagi jala va suvning toʻsatdan paydo boʻlib, keyin qaytib ketgani buni tasdiqlaydi; suv qaytgandan 5–15 kun oʻtib optik suratlar ekin qayerda zarar koʻrganini koʻrsatadi. Doimiy suv havzalari, sholi pollari, qiyaliklar soyasi va silliq quruq yerni niqoblar hamda dalaning avvalgi holati bilan solishtirib ajratamiz. Suv omborlaridan suv tashlash haqida oldindan ogohlantira olmaymiz – bunday maʼlumotlar bizda yoʻq, faqat yogʻingarchilik prognozi bor.
Nima qilish kerak
- Suv bosgan maydonni baholang
- Suvni chiqarishni tashkil qiling
- Zararni qayd eting
- Xaritada sholi pollari va hovuzlarni koʻrsating, bostirib sugʻorishni belgilang – bu soxta ogohlantirishlarni kamaytiradi
Koʻp beriladigan savollar
Sunʼiy yoʻldosh bulut ostidagi suv bosishini koʻradimi?
Ha, Sentinel-1 radari optik suratlardan farqli ravishda bulut orqali ishlaydi. Bu muhim, chunki toshqinlar odatda bulutli havoda boʻladi. Suv yuzasini toʻlqinlantiradigan shamol radarga xalaqit berishi mumkin, shuning uchun daladan kelgan belgi foydali boʻlib qoladi.
Sugʻurta uchun suv bosishi zararini qanday qayd etish mumkin?
ClusterOS radar suratlari boʻyicha suv bosgan maydon va sanani saqlaydi. Suv qaytgandan 5–15 kun oʻtib suratlar ekin qayerda sargʻayganini koʻrsatadi. Dalani koʻzdan kechirish bilan birga bu zararni hujjatlashtirishga yordam beradi.
Bu xavf haqida oʻz dalalaringizda u zararga aylanmasdan oldin biling
ClusterOSni oʻz dalalaringizda koʻrsatamiz: 2019-yildan buyongi tarix, faza va barcha 24 ta xavf.
«Suv» guruhidagi boshqa xavflar
Ilmiy asos
- Bailey-Serres J., Voesenek L.A.C.J. 2008, Annual Review of Plant Biology, DOI: 10.1146/annurev.arplant.59.032607.092752
- Voesenek L.A.C.J. 2016, New Phytologist, DOI: 10.1111/nph.13775
- Tiwari V. et al. 2020, PLoS ONE, DOI: 10.1371/journal.pone.0237324